لطفا زین پس خط لری را اینجا بخوانید.
+ نوشته شده در سه شنبه چهاردهم اسفند 1386ساعت 21:45 توسط احد رستگار فرد
پيرامون مشكل خلط و شبه در خوانش «O» پايان كلمات با آواي «U» نيز علاوه بر جلب توجه بيشتر شما به شمارهي 3 نوشتار چگونگي نگارش آواهاي گرد، بايسته است عرض نماييم، شايد شبه از آنجا وارد شده است كه، شكل نويسهي «و» ( براي نمايش آواي «O» پايان واژهگان ) با شكل نويسهي «وً» ( براي نمايش آواي «U») بسيار شبيه هم هستند، البته نويسهي دوم را ميتوان با يك نقطه كه در بالاي آن قرار دارد، از نويسهي نخست تميز داد. البته ممكن است تفاوت نسخ فونتهاي لري، و يا اشتباه تايپيي اين حقير باعث بروز چنين موردي شده باشد، كه اگر چنين باشد از اين بابت پوزش ميطلبم. به هر حال اگر به اين تفاوت نويسهها توجه بيشتري شود، در مييابيم كه واژهگان «جو» ( معادل «جان» در فارسي) و «جوً» ( معادل «جوي آب» در فارسي) و يا «نو» ( معادل «نان» در فارسي) و «نوً» ( معادل « نو، تازه » در فارسي) و يا «بو» ( معادل «بام، بيانداز » در فارسي) و «بوً» ( معادل «شميم، باش » در فارسي) و بسياري واژهگان ديگر از اين دست هرگز با يكديگر خلط نميشوند.
ادامه مطلب
ادامه مطلب
+ نوشته شده در سه شنبه چهاردهم اسفند 1386ساعت 21:33 توسط احد رستگار فرد
|
پيش درآمد
به هنگام مطالعه عناوين نوشتارهاي دومين ويژه نامهي روز جهانيي زبانِ مادريي نشريهي اينترنتيي لور ( منتشره در اسفندماه 1386- مارس 2008 ) عنوان «بحثی در کاراييي رسمالخط لور برای لری ملایری» به قلم برادر همتبار و دوست گراميام جناب آقاي اسماعيل رادپور بيش از ديگر نوشتارها توجه مرا به خود جلب كرد. شايد از جهت كه تنها نوشتاري بود كه به مبحث مورد علاقهي اين كمينه پرداخته بود. هنگاميكه آنرا خواندم لذت اين كشف برايم دو چندان شد. چه نگارنده با ديدي دقيق به دو مورد از موارد مهم نگارش خط لري اشاره نموده بودند. مباحثي كه كمينه آنها را به ترتيب «آواهاي گرد و نيمگرد ( اعم از واكه و همخوان )»، و «نشانههاي مفعولي در زبان لري» و چگونگي نگارش هريك از آنها در خط لري ناميده. پس از آنكه چندين بار نوشتهي ايشان را خواندم مواردي به ذهن اين كمينه متبادر شد، كه شايد به نوعي جوابيهاي براي برخي پرسشها و تكملهاي بر بخشي از سخنان اين دوست گرامي باشد. لذا متن حاضر را، - كه مطرح شدن مباحثاش طي دو مقالهي جدا در زنجيره نوشتارهاي قوانين و قواعد نگارش لري، براي آينده برنامهريزي شده بود- هماينك و در دو بخش تقديم حضور شما خوانندهي عزيز مينمايم.
ادامه مطلب
+ نوشته شده در شنبه یازدهم اسفند 1386ساعت 13:37 توسط احد رستگار فرد
|
وجوه تمايز ظاهري الفباي خط لري، با ديگر خطوطي كه از نويسههاي مشابهي ( برگرفته از خط عربي ) استفاده ميكنند، عبارتند از :
1 – نويسهي با نام كُرسي در پنج شكل و حالت « ا، ضـ، ـضـ، ـض، ض »
2 – نويسهي با نام اِگــًض در چهار شكل و حالت « گـً، ـگـً ، ـگً، گً »
3 – نويسهي با نام ظئ در چهار شكل و حالت « ظـ، ـظ، ـظـ، ظ »
4 – نويسهي با نام ائ در چهار شكل و حالت « ئـ، ـئـ، ـئ، ئ »
5 – نويسهي با نام اؤ در دو شكل و حالت « ـؤ، ؤ »
6 – نويسهي با نام أئ در دو شكل و حالت « ـأ، أ »
7 – نويسهي با نام إي در دو شكل و حالت « ـإ، إ »
8 - نويسهي با نام لضّ و با اين شكل « ـّ »
9 - نويسهي با نام اٌي و با اين شكل « ـٌ »
10 - نويسهي با نام شوض و با اين شكل « ٍ »
ادامه مطلب
+ نوشته شده در شنبه یازدهم اسفند 1386ساعت 13:33 توسط احد رستگار فرد
|
معمولاً بخش نخستين بسياري از كتابهاي لغتنامه و يا كتب آموزش زبانهاي مكتوب جهان، به تعيينِ قواعدِ كليئي رسمالخط متبوع آن زبان، اختصاص دارد؛ اما نبود يك خط مستقل براي نگارش زبان لري باعث شده است تا ، هرگز كسي به فكر تدوين قواعدي براي شيوهي نگارش كلماتِ لري نباشد. امروزه اما، - پس از گردآوري و ابداع يك مجموعه از نويسههاي قراردادي براي وانماياندن و مكتوب نمودنِ آواهاي رايج در گويشهاي مختلف اين زبان پرسابقه، كه در نهايت منجر به پيدايش خطي تحت عنوان لور گرديد، و – با توجه به نوبنياد بودن خط لري، كه تقريباً هيچ يك از گويشورانش داراي خاطرهاي مكتوب، و ذهنيتِ ديداري و نويسهايي استانداردي از زبان مادرييشان نيستند، براي جلوگيري از ابتلاء به آفتِ آشفتگيهاي املائي و به حداقل رساندنِ چندگانهگيهاي نگارشِ هريك از واژهگان اين زبان،- كه طبق يك قانون كليي زبانشناسي دامنگير همهي خطهاي نوپا ميشود،- نياز مبرمي به تدوين و تعيينِ قواعدِ نگارشي و يا بهاصطلاحِ رايجتر قواعدِ رسمالخطيي،- رايجترين و فراگيرترين و پُركاربرترين،- خطِ زبان لري يا همان خط لور احساس ميشود.
با عنايت به آنچه كه گفته هميآمد، و از آنجا كه نگارندهي اين سطور ، تا حد زيادي با سير ابداع، تحول و تطور و در يك كلام تاريخچه، و همچنين فلسفهي وجودي و رسالت پيشبيني شده براي خط لور آشنايي دارد، برآن است، تا در اينجا، با استفاده از تجربيات موفق و ناموفقِ ديگر خطهاي - آوانگارِ - موجودِ قابل رمزگشايي از ساير زبانهاي رايج و مردهي دنيا،- و بويژه خط فارسي و عربيكه خط لريي لور دستِكم از نظر ديداري و نويسهاي، به ترتيب داراي بيشترين وامگيري، اقتباس و اثرپذيري از آنها بوده است،- بهصورتي فهرستوار، موجز وبدور از حواشيي غير ضروري، اما در عين حال بسيار كامل و كلي، موارد زير را براي، قواعد کلیي املای كلمات لري در خط لور، ارائه نمايد.
گذشته از اينكه ما چه خط آوانگاري را مينويسيم، تقريباً اكثر قواعد رسمالخطهاي گوناگون موجود در جهان بهصورت مشترك، البته با شدت و ضعف و تقدم تأخرهاي متفاوت، بر موارد زير تأكيد ميكنند :
1 – تطابق مكتوب و ملفوظ: يعني، رعايت اصول آواشناسي در همزماني و تطابق هر نويسه با آواي متناظرش به هنگام اداي واژه. به بياني سادهتر، استفاده درست از نويسهها براي همخواني و شباهت كامل آنچه كه نوشته ميشود با آنچه كه بيان و يا شنيده مي گردد.
2 – رعايت خاصيت تميز و پرهيز از شبه و اشتباه: يعني، تا جاي ممكن از نوشتن صورتهاي مشابه براي واژهگان متفاوت اجتناب شود، مگر در مواردي كه ناچار باشيم.
3 – دوري از استثناء و قاعدههائي كه شمول كلي قواعد را نقض ميكنند. يعني، هر قاعده ميبايست تا ميتواند بدون استثناء باشد.
4- رعايت اصل كلمه. يعني، شكل نوشتاري كه ريشهي واژه را بسيار بهتر نشان ميدهد؛ و در يافتن بن ، اصل و ريشهي واژه موفقتر است، اختيار شود .
5 – برگزيدن آشناترين حالت. يعني، مشهورترين و رايجترين و متداولترين شكل و حالت نوشتاريي كلمه انتخاب شود.
6 – حفظ استقلال و تشخص كامل خط. يعني استقلال خط ، در برابر خطهاي ديگر زبانها كه از نويسه هاي مشابه استفاده ميكنند ، حفظ شود. به بيان ديگر اينكه خواننده در هنگام ديدن يك متن بتواند تشخيص دهد كه واژههاي نوشته شده، در ميان خيل خطهاي كه از اين نوع نويسه ها استفاده مي كنند، متعلق به كداميك از زبانها ميباشد . براي مثال دربارهي خط لور ، حفظ استقلال آن در برابر خطوط زبانهاي مانند عربي و فارسي و امثالهم كه از نويسههاي مشابه استفاده ميكنند.
7- رعايت زيبايي خط. يعني، به شكل ، ظاهر ، زيبايي ، رواني در نوشتن و چشم نوازي ، نويسههاي كنار هم چيده شده توجه شود .
8 – ارجحيت سادهترين حالت.يعني، استفاده از تركيب و شكلي كه آموزش و تعليم آن سادهتر و در ذهن ماندني و ماندگارتر باشد .
9 – رعايت موازين و قوانين دستوري زبان. يعني، در هنگام نگارش يك واژه يا ملفوظ، استقلال، تشخص و نقش آن نسبت به ديگر عناصر و واحدهاي صرفي موجود در زنجيرهي زباني آن زبان مد نظر گرفته شود.
با آنكه حالت غاييي قوانين بشري، بلا استثناء بودن است؛ اما متأسفانه در بيشتر موارد اين مهم تحقق نميپذيرد، و عليرغم تلاشهاي انجام شده ناچار به وضع قوانيني ميشويم كه فراگير بودنشان با چند استثناء خدشهدار و در نهايت پذيرفته ميگردد. با تمام تلاشي كه شده است قوانين کلیي حاكم بر املای كلمات لري در خط لور نيز از اين قاعده مستثني نبوده و ما ضمن پذيرفتن كليت قواعد 9 گانهي فوق ، در برخي موارد ناچار به پذيرفتن يكسري از استثنائات هستيم. با اين همه با در نظر گرفتن و رعايت اين قواعد ميتوان به دقت و سامان بيشتري در نوشتن واژه گان لري با خط لور رسيد .
+ نوشته شده در شنبه یازدهم اسفند 1386ساعت 13:30 توسط احد رستگار فرد
|
